آ * آب س 1 - آيا مراد از آبى ( ماء ) كه عرش خداوند بر آن قرار گرفته است همين آب است ؟ ( بحث روايتى ) ج - در كتاب كافى و كتاب بصائر ، نقل شده است كه از امام باقر عليه السّلام درمورد آيهء « بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » « 1 » پرسيده شد ، و آن جناب در پاسخش فرمود : خداى عز و جل همه اشياء را به علم خود و بدون الگوى قبلى آفريد ، آسمان‌ها و زمين را خلق كرد ، بدون اينكه از آسمان و زمين قبل از آن الگو گرفته باشد ، مگر نشنيدى كه مىفرمايد : « وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ » . « 2 » مؤلّف [ علامه رحمه اللّه ] : و در اين روايت غير آنچه ما استفاده كرديم ، استفادهء ديگرى شده بس لطيف ، و آن اين است كه مراد از كلمهء « ماء » در جملهء « وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ » غير آن آبى است كه ما آن را آب مىناميم ، به دليل اينكه قبلا فرمود : همه اشياء و آسمان‌ها و زمين را بدون الگو و مصالح قبلى آفريد ، آب به آن معنا كه نزد ما آب است نيز جزو آسمان‌ها و زمين است و معقول نيست كه عرش خدا روى آب به آن معنا باشد ، و سلطنت خداى تعالى قبل از خلقت آسمان‌ها و زمين نيز مستقر بود و بر روى آب مستقر بود ، پس معلوم مىشود آن آب غير اين آب بوده است . « 3 »

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 117 . ( 2 ) . سورهء هود ، آيهء 7 . ( 3 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 395 .